Vitamin B12 (cobalamin) là vi chất quan trọng tham gia tổng hợp DNA, tạo hồng cầu và duy trì lớp bao myelin bảo vệ sợi thần kinh. BS.CKI Nguyễn Hữu Khánh, khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết cơ thể thiếu B12 khiến quá trình dẫn truyền thần kinh bị gián đoạn, tế bào não hoạt động kém hiệu quả, ảnh hưởng trực tiếp đến trí nhớ, khả năng tập trung.
Loại vitamin này cần thiết để duy trì tính toàn vẹn của hệ thần kinh trung ương. Khi thiếu hụt, bao myelin dễ tổn thương làm xung điện truyền giữa các tế bào thần kinh chậm hoặc sai lệch. Người bệnh có thể gặp các biểu hiện như hay quên, giảm tập trung, nhớ trước quên sau, thậm chí thay đổi tính cách, trầm cảm hoặc lú lẫn.
Ở giai đoạn nặng, thiếu B12 có thể dẫn đến hội chứng sa sút trí tuệ, biểu hiện tương tự bệnh Alzheimer với tình trạng suy giảm trí nhớ tiến triển, rối loạn định hướng không gian – thời gian. Tuy nhiên, khác với Alzheimer do thoái hóa não không hồi phục, suy giảm nhận thức do thiếu B12 có khả năng cải thiện nếu được phát hiện sớm, điều trị kịp thời.
Ngoài ảnh hưởng đến trí nhớ, thiếu vitamin B12 còn gây thiếu máu hồng cầu to, khiến người bệnh mệt mỏi, chóng mặt, da xanh xao. Một số trường hợp có cảm giác tê bì tay chân, đi lại mất thăng bằng do tổn thương thần kinh ngoại biên.
Theo bác sĩ Khánh, nguy cơ thiếu vitamin B12 thường gặp ở người cao tuổi do giảm khả năng hấp thu tại dạ dày, người ăn chay trường không bổ sung B12, người mắc bệnh lý dạ dày – ruột như viêm teo niêm mạc dạ dày, cắt dạ dày hoặc người dùng thuốc ức chế acid dạ dày kéo dài.
Bác sĩ đang tầm soát sa sút trí tuệ cho người bệnh. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Loại vitamin này có nhiều trong thực phẩm nguồn gốc động vật như thịt bò, gan, cá, hải sản, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa. Người trưởng thành cần khoảng 2,4 mcg B12 mỗi ngày. Người ăn chay có thể bổ sung B12 qua thực phẩm tăng cường vi chất (ngũ cốc, sữa thực vật bổ sung B12) hoặc dùng viên uống theo chỉ định của bác sĩ. Trong trường hợp thiếu hụt nặng hoặc kém hấp thu, bác sĩ có thể chỉ định tiêm B12 để phục hồi nhanh nồng độ trong máu, hạn chế tổn thương thần kinh.
Để xác định suy giảm trí nhớ có liên quan đến thiếu vi chất, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu định lượng vitamin B12. Khi cần thiết, người bệnh cần được chụp MRI não để loại trừ các nguyên nhân thoái hóa hoặc tổn thương cấu trúc não.
Bác sĩ khuyến cáo người có biểu hiện giảm trí nhớ nhanh trong vài tháng, kèm mệt mỏi, tê bì tay chân hoặc thiếu máu không rõ nguyên nhân nên đi khám chuyên khoa thần kinh. Phát hiện và điều trị sớm giúp cải thiện trí nhớ, ngăn ngừa tổn thương thần kinh lâu dài.
Trọng Nghĩa
| Độc giả đặt câu hỏi về bệnh thần kinh tại đây để bác sĩ giải đáp |
