Tê tay cảnh báo sớm đột quỵ

BS.CKII Trần Lê Thanh Tâm, Trưởng chuyên khoa Thần kinh, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết nhiều người đột quỵ có thể xuất hiện cảm giác tê một bên tay, lan lên mặt hoặc nửa người trước đó. Các triệu chứng này thường chỉ kéo dài vài phút rồi tự hết khiến người bệnh bỏ qua, không theo dõi thêm.

Về cơ chế, não bộ tiêu thụ lượng lớn oxy. Khi dòng máu lên não bị gián đoạn, trong thời gian ngắn, các tế bào thần kinh sẽ thiếu năng lượng. Hoạt động dẫn truyền tín hiệu ở vùng vỏ não vận động, cảm giác bị rối loạn, dẫn đến biểu hiện tê bì, yếu tay hoặc mất cảm giác thoáng qua.

Tình trạng này thường gặp trong cơn thiếu máu não thoáng qua, khi mạch máu não tắc nghẽn tạm thời rồi tự tái thông. Một cục máu đông nhỏ hoặc mảng xơ vữa có thể làm giảm dòng máu trong vài phút, sau đó tan ra hoặc di chuyển, khiến triệu chứng biến mất hoàn toàn.

Theo bác sĩ Tâm, do triệu chứng có thể tự hết nhanh nên nhiều người lầm tưởng với mệt mỏi hoặc thiếu máu não thông thường. Tuy nhiên, đây lại là dấu hiệu cho thấy hệ thống mạch máu não đang có vấn đề. Các mảng xơ vữa có thể tiếp tục phát triển hoặc hình thành cục máu đông lớn hơn, gây tắc mạch kéo dài và dẫn đến đột quỵ với tổn thương não không hồi phục.

Người có các yếu tố nguy cơ tim mạch như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, rung nhĩ, hút thuốc lá, thừa cân, béo phì, có khả năng xuất hiện dấu hiệu tê tay trước cơn đột quỵ cao hơn. Bác sĩ Tâm giải thích ở nhóm người này, hệ thống mạch máu não đã bị tổn thương âm thầm trong thời gian dài, làm tăng khả năng hình thành cục máu đông hoặc mảng xơ vữa gây tắc mạch.

Song tê tay không phải lúc nào cũng do đột quỵ. Ở nhiều người, cảm giác tê xuất hiện do chèn ép dây thần kinh ngoại biên, chẳng hạn khi ngủ đè lên tay, giữ nguyên tư thế quá lâu, hội chứng ống cổ tay, thoái hóa cột sống cổ. Trong các trường hợp này, triệu chứng thường xuất hiện từ từ, có thể xảy ra ở cả hai tay, tăng khi giữ nguyên tư thế và giảm khi thay đổi tư thế hoặc xoa bóp.

Tê tay liên quan đến đột quỵ thường xảy ra đột ngột, khu trú một bên cơ thể và không liên quan tư thế. Người bệnh có thể cảm nhận tay yếu, cầm nắm dễ rơi đồ hoặc không phối hợp được động tác kèm méo miệng, nói khó, chóng mặt hoặc mất thăng bằng.

Bác sĩ Tâm khuyến cáo người có biểu hiện tê tay đột ngột, dù chỉ thoáng qua kèm dấu hiệu thần kinh bất thường nên đến bệnh viện có chuyên khoa thần kinh kiểm tra. Người bệnh có thể được đánh giá nguy cơ bằng thang điểm lâm sàng, siêu âm mạch cảnh, chụp MRI não hoặc CT mạch máu, xác định nguyên nhân.

Tùy tình trạng, bác sĩ chỉ định điều trị dự phòng bằng thuốc kháng kết tập tiểu cầu, kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu và điều chỉnh lối sống. Nhận diện sớm dấu hiệu bất thường, chẩn đoán đúng và xử trí kịp thời giúp phòng ngừa đột quỵ, bảo vệ chức năng não, giảm nguy cơ di chứng lâu dài.

Trọng Nghĩa