Nhà tù từng là ‘địa ngục trần gian’ ở TP HCM
Nhà tù từng là ‘địa ngục trần gian’ ở TP HCM
Nhà tù Phú Lợi, nơi hàng trăm tù nhân bị giam trong một phòng và tra tấn dã man, nay thành di tích lịch sử thu hút du khách.
Nhà tù Phú Lợi, nằm trên đường 1 Tháng 12 (phường Phú Lợi), được xây dựng dưới thời chính quyền Ngô Đình Diệm, từng bị xem như “địa ngục trần gian”.
Quân đội Nhật và Pháp dùng khu vực này làm căn cứ; đến năm 1957 được cải tạo thành “Trung tâm Huấn chính Phú Lợi” để giam giữ, đàn áp các cán bộ, chiến sĩ cách mạng, người yêu nước.
Nhà tù Phú Lợi, nằm trên đường 1 Tháng 12 (phường Phú Lợi), được xây dựng dưới thời chính quyền Ngô Đình Diệm, từng bị xem như “địa ngục trần gian”.
Quân đội Nhật và Pháp dùng khu vực này làm căn cứ; đến năm 1957 được cải tạo thành “Trung tâm Huấn chính Phú Lợi” để giam giữ, đàn áp các cán bộ, chiến sĩ cách mạng, người yêu nước.
Khu nhà tù rộng khoảng 77.000 m2, chia thành nhiều khu vực với hệ thống nhà giam, phòng kỷ luật, tường rào và các công trình phục vụ việc quản lý tù nhân. Công trình bao gồm ba trại: Bạch Đằng, Chi Lăng và Đống Đa. Mỗi trại có hệ thống phòng giam được đánh dấu bằng các ký tự A, B, C, D, E, F, G, H và N.
Ngày nay, một số hạng mục được bảo tồn, trùng tu để phục vụ tham quan. Trong ảnh là nhà giam C, một trong 9 phòng giam lớn của nhà tù. Nhà giam được xây bằng gạch kiên cố, bao quanh bởi nhiều lớp kẽm gai, cho thấy phần nào không gian khép kín, nghiêm ngặt của khu giam giữ trước đây.
Nhà giam có thể chứa 300-500 người, có thời điểm lên tới 700 tù nhân.
Nhà giam có thể chứa 300-500 người, có thời điểm lên tới 700 tù nhân.
Cách đó khoảng 150 m là khu phòng kỷ luật, nơi từng giam giữ các tù nhân chính trị. Bên cạnh những nhà giam tập thể, khu vực này còn có các phòng biệt giam rộng khoảng 2 m2, thiếu ánh sáng, khiến không gian bên trong luôn ngột ngạt.
Cách đó khoảng 150 m là khu phòng kỷ luật, nơi từng giam giữ các tù nhân chính trị. Bên cạnh những nhà giam tập thể, khu vực này còn có các phòng biệt giam rộng khoảng 2 m2, thiếu ánh sáng, khiến không gian bên trong luôn ngột ngạt.
Cách đó khoảng 150 m là khu phòng kỷ luật, nơi từng giam giữ các tù nhân chính trị. Bên cạnh những nhà giam tập thể, khu vực này còn có các phòng biệt giam rộng khoảng 2 m2, thiếu ánh sáng, khiến không gian bên trong luôn ngột ngạt.
Hầm kẽm gai là một hình thức giam giữ đặc biệt tại nhà tù Phú Lợi. Hầm đào sâu 0,8 m dưới lòng đất, rộng 2,5 m, dài 4 m, phía trên đậy kín bằng nhiều lớp kẽm gai.
Vào mùa nắng nóng, nơi đây từng giam 15-20 tù nhân cùng lúc. Khi bị giam, tù nhân chỉ cần cử động nhẹ có thể bị kẽm gai đâm vào đầu; hình thức tra tấn có thể kéo dài 5-7 ngày.
Hầm kẽm gai là một hình thức giam giữ đặc biệt tại nhà tù Phú Lợi. Hầm đào sâu 0,8 m dưới lòng đất, rộng 2,5 m, dài 4 m, phía trên đậy kín bằng nhiều lớp kẽm gai.
Vào mùa nắng nóng, nơi đây từng giam 15-20 tù nhân cùng lúc. Khi bị giam, tù nhân chỉ cần cử động nhẹ có thể bị kẽm gai đâm vào đầu; hình thức tra tấn có thể kéo dài 5-7 ngày.
Lồng kẽm gai có dạng hình tam giác, được đan bằng kẽm gai và dùng để phơi nắng tù nhân. Trong không gian chật hẹp, người bị giam phải ngồi khom lưng, không mặc áo, thời gian phơi nắng có thể kéo dài 5-7 ngày.
Lồng kẽm gai có dạng hình tam giác, được đan bằng kẽm gai và dùng để phơi nắng tù nhân. Trong không gian chật hẹp, người bị giam phải ngồi khom lưng, không mặc áo, thời gian phơi nắng có thể kéo dài 5-7 ngày.
Sàn nằm của các tù nhân ở các phòng giam ban đầu làm bằng gỗ. Sau vụ đầu độc năm 1958 được thay bằng xi măng. Phần tường bao của những nhà giam này bị hư hỏng, chỉ còn lại nền móng.
Điểm nhấn lịch sử là sự kiện “vụ đầu độc tù nhân Phú Lợi” vào cuối năm 1958. Hàng nghìn tù nhân chính trị được cho là bị đầu độc bằng thức ăn, khiến nhiều người tử vong, gây chấn động dư luận trong nước lẫn quốc tế.
Sàn nằm của các tù nhân ở các phòng giam ban đầu làm bằng gỗ. Sau vụ đầu độc năm 1958 được thay bằng xi măng. Phần tường bao của những nhà giam này bị hư hỏng, chỉ còn lại nền móng.
Điểm nhấn lịch sử là sự kiện “vụ đầu độc tù nhân Phú Lợi” vào cuối năm 1958. Hàng nghìn tù nhân chính trị được cho là bị đầu độc bằng thức ăn, khiến nhiều người tử vong, gây chấn động dư luận trong nước lẫn quốc tế.
Lô cốt trung tâm cao nhất ở nhà tù vẫn còn nguyên vẹn. Các lô cốt được xây dựng để phục vụ việc canh gác, quan sát và bảo vệ khu trại giam.
Xung quanh là các lô cốt nhỏ hơn, được xây dựng kiên cố, nằm ở bốn góc của trại giam. Từ vị trí này, lính canh có thể quan sát các khu vực bên trong và xung quanh nhà tù, đồng thời kiểm soát, phát hiện những hành động vượt ngục hoặc chống đối của tù nhân.
Những hình ảnh tư liệu về các nhà giam, sàn nằm, lô cốt, hàng rào thép gai của nhà tù trưng bày trong phòng lưu niệm.
Những hình ảnh tư liệu về các nhà giam, sàn nằm, lô cốt, hàng rào thép gai của nhà tù trưng bày trong phòng lưu niệm.
Các công cụ tra tấn, gông cùm cùng nhiều kỷ vật của các chiến sĩ được trưng bày, giúp du khách hình dung một phần điều kiện sống khắc nghiệt và tinh thần đấu tranh, lòng yêu nước của những người bị giam cầm.
Các công cụ tra tấn, gông cùm cùng nhiều kỷ vật của các chiến sĩ được trưng bày, giúp du khách hình dung một phần điều kiện sống khắc nghiệt và tinh thần đấu tranh, lòng yêu nước của những người bị giam cầm.
Phòng lưu niệm trưng bày sa bàn, hiện vật, kỷ vật, tranh ảnh cùng các tài liệu về nhà tù.
Phòng lưu niệm trưng bày sa bàn, hiện vật, kỷ vật, tranh ảnh cùng các tài liệu về nhà tù.
Toàn cảnh nhà tù Phú Lợi, công trình được công nhận là Di tích lịch sử cách mạng cấp quốc gia năm 1980.
Cách trung tâm TP HCM khoảng 35 km, di tích mở cửa miễn phí từ 7h đến 17h, thứ hai đến thứ sáu; khách tham quan vào cuối tuần cần liên hệ trước.
Toàn cảnh nhà tù Phú Lợi, công trình được công nhận là Di tích lịch sử cách mạng cấp quốc gia năm 1980.
Cách trung tâm TP HCM khoảng 35 km, di tích mở cửa miễn phí từ 7h đến 17h, thứ hai đến thứ sáu; khách tham quan vào cuối tuần cần liên hệ trước.
Quỳnh Trần
https://vnexpress.net/nha-tu-tung-la-dia-nguc-tran-gian-o-tp-hcm-5098948.html
