Theo thống kê năm của Hội Nội thận học TP HCM, Việt Nam hiện có khoảng 12,8% dân số mắc bệnh thận mạn, tương đương hơn 8,7 triệu người. Tỷ lệ mắc mới hàng năm khoảng 8.000 người, trong đó nhóm tuổi 18-30 chiếm 20-30%. Số người cần phải lọc máu lên tới 800.000 người, chiếm 0,1% dân số.
Thận là cơ quan quan trọng giúp lọc chất thải, cân bằng điện giải, điều hòa huyết áp và duy trì cân bằng dịch trong cơ thể. Tổn thương thận thường diễn ra âm thầm và không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy lối sống đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định sức khỏe của thận về lâu dài. Do đó, những nhóm người dưới đây dễ mắc bệnh thận hơn bình thường.
Ăn nhiều muối
Chế độ ăn nhiều muối có liên quan chặt chẽ đến tăng huyết áp và gây áp lực lên thận. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị người lớn tiêu thụ dưới 5 g muối mỗi ngày, trẻ em cần giảm theo độ tuổi. Tuy nhiên, thực tế nhiều người vượt mức này do thường xuyên ăn thực phẩm chế biến sẵn, đồ đóng gói hoặc ăn ngoài.
Khi lượng natri trong cơ thể cao, cơ thể sẽ giữ nước để pha loãng, làm tăng huyết áp. Tình trạng này lâu dài có thể gây tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận – nơi đảm nhiệm chức năng lọc máu.
Lạm dụng thuốc giảm đau
Sử dụng quá mức các thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) có thể gây tổn thương thận. Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, các thuốc này làm giảm lưu lượng máu đến thận do ức chế prostaglandin – chất giúp duy trì tuần hoàn máu tại thận. Nguy cơ càng cao ở người lớn tuổi hoặc người đã có bệnh thận trước đó.
Không uống đủ nước
Nước đóng vai trò quan trọng trong việc đào thải độc tố qua nước tiểu. Khi không uống đủ nước, lượng nước tiểu giảm khiến các khoáng chất dễ tích tụ trong thận. Tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận và ảnh hưởng đến chức năng lọc của cơ quan này.
Ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến
Các thực phẩm siêu chế biến như đồ ăn nhanh, nước ngọt, thịt chế biến sẵn thường chứa nhiều natri, phốt pho và chất bảo quản. Tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận mạn, đặc biệt các phụ gia phốt pho có thể gây tác động bất lợi đến chức năng thận.
Thiếu ngủ kéo dài
Giấc ngủ có vai trò quan trọng đối với hoạt động của thận. Thiếu ngủ ảnh hưởng đến nhịp sinh học (circadian rhythm) – yếu tố cần thiết để thận hoạt động hiệu quả. Giấc ngủ kém chất lượng hoặc ngủ dưới 6 giờ mỗi đêm có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận.
Các chuyên gia khuyến cáo mỗi người nên giảm muối, sử dụng thuốc đúng cách, uống đủ nước (1,8-2 lít nước với người trưởng thành), hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và ngủ đủ giấc (7-9 giờ mỗi đêm) để bảo vệ chức năng thận. Duy trì thói quen sống lành mạnh là yếu tố then chốt giúp thận hoạt động hiệu quả và giảm nguy cơ mắc bệnh lý.
Bảo Bảo (Theo Times of India)
