{"id":2582,"date":"2026-07-02T19:30:56","date_gmt":"2026-07-02T12:30:56","guid":{"rendered":"https:\/\/useful.vn\/?p=2582"},"modified":"2026-07-02T19:30:56","modified_gmt":"2026-07-02T12:30:56","slug":"may-gia-toc-hat-lon-nhat-the-gioi-dung-hoat-dong-trong-bon-nam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/useful.vn\/?p=2582","title":{"rendered":"M\u00e1y gia t\u1ed1c h\u1ea1t l\u1edbn nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi d\u1eebng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong b\u1ed1n n\u0103m"},"content":{"rendered":"<article class=\"fck_detail \">\n<h1 class=\"title-detail mt20\">\nM\u00e1y gia t\u1ed1c h\u1ea1t l\u1edbn nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi d\u1eebng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong b\u1ed1n n\u0103m <\/h1>\n<p class=\"description\">M\u00e1y gia t\u1ed1c h\u1ea1t l\u1edbn (LHC) s\u1ebd d\u1eebng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ng\u00e0y 29\/6 \u0111\u1ec3 n\u00e2ng c\u1ea5p trong 4 n\u0103m, gi\u00fap t\u0103ng c\u01b0\u1eddng kh\u1ea3 n\u0103ng va ch\u1ea1m h\u1ea1t.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Theo <em>AFP<\/em>, m\u00e1y gia t\u1ed1c h\u1ea1t l\u1edbn (LHC), \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m h\u00ecnh tr\u00f2n d\u00e0i 27 km n\u1eb1m \u1edf \u0111\u1ed9 s\u00e2u kho\u1ea3ng 100 m d\u01b0\u1edbi bi\u00ean gi\u1edbi Ph\u00e1p &#8211; Th\u1ee5y S\u0129, l\u00e0 m\u00e1y gia t\u1ed1c h\u1ea1t l\u1edbn v\u00e0 m\u1ea1nh nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi. Trong h\u1ea7m, nam ch\u00e2m si\u00eau d\u1eabn v\u00e0 c\u00e1c c\u1ea5u tr\u00fac gia t\u1ed1c \u0111\u1ea9y c\u00e1c h\u1ea1t proton l\u00ean m\u1ee9c n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng c\u1ef1c cao, sau \u0111\u00f3 cho ch\u00fang va ch\u1ea1m \u1edf t\u1ed1c \u0111\u1ed9 phi th\u01b0\u1eddng. C\u1ed7 m\u00e1y do T\u1ed5 ch\u1ee9c Nghi\u00ean c\u1ee9u H\u1ea1t nh\u00e2n ch\u00e2u \u00c2u (CERN) v\u1eadn h\u00e0nh, n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi vi\u1ec7c ch\u1ee9ng minh s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a h\u1ea1t Higgs boson, hay &#8220;h\u1ea1t c\u1ee7a Ch\u00faa&#8221;.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8220;T\u1eeb 29\/6, ch\u00fang ta s\u1ebd b\u01b0\u1edbc v\u00e0o giai \u0111o\u1ea1n m\u1edbi&#8221;, Markus Zerlauth, tr\u01b0\u1edfng d\u1ef1 \u00e1n n\u00e2ng c\u1ea5p LHC, nh\u1eadn x\u00e9t. M\u1ee5c ti\u00eau l\u00e0 t\u0103ng &#8220;\u0111\u1ed9 s\u00e1ng&#8221;, t\u1ee9c t\u1ed5ng s\u1ed1 v\u1ee5 va ch\u1ea1m x\u1ea3y ra trong m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Sau khi c\u1ea3i ti\u1ebfn, c\u1ed7 m\u00e1y mang t\u00ean m\u1edbi l\u00e0 M\u00e1y gia t\u1ed1c h\u1ea1t l\u1edbn \u0111\u1ed9 s\u00e1ng cao (HL-LHC), d\u1ef1 ki\u1ebfn b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u1eadn h\u00e0nh v\u00e0o th\u00e1ng 6\/2030 v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng kho\u1ea3ng m\u1ed9t th\u1eadp k\u1ef7.<\/p>\n<p class=\"Normal\">T\u1ed5ng chi ph\u00ed n\u00e2ng c\u1ea5p d\u1ef1 ki\u1ebfn l\u00ean t\u1edbi 1,5 t\u1ef7 USD, tr\u00edch t\u1eeb ph\u00ed th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a CERN c\u00f9ng \u0111\u00f3ng g\u00f3p hi\u1ec7n v\u1eadt t\u1eeb nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 M\u1ef9, Nh\u1eadt B\u1ea3n, Canada, Trung Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e2ng c\u1ea5p \u0111\u00f2i h\u1ecfi ph\u1ea3i thay th\u1ebf ho\u00e0n to\u00e0n thi\u1ebft b\u1ecb trong m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n h\u1ea7m d\u00e0i 1,2 km. C\u00e1c nam ch\u00e2m si\u00eau d\u1eabn m\u1edbi, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1eadp trung ch\u00f9m h\u1ea1t t\u1ed1t h\u01a1n, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eafp \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec3 t\u0103ng s\u1ed1 v\u1ee5 va ch\u1ea1m. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, kho\u1ea3ng 140-200 v\u1ee5 va ch\u1ea1m s\u1ebd x\u1ea3y ra m\u1ed7i khi hai nh\u00f3m h\u1ea1t g\u1eb7p nhau, t\u0103ng m\u1ea1nh so v\u1edbi 60 v\u1ee5 hi\u1ec7n nay. Zerlauth cho bi\u1ebft, s\u1ed1 v\u1ee5 va ch\u1ea1m t\u0103ng l\u00ean, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1edbi v\u00e0i t\u1ef7 v\u1ee5 m\u1ed7i gi\u00e2y, s\u1ebd cho ph\u00e9p h\u1ecd thu th\u1eadp l\u01b0\u1ee3ng d\u1eef li\u1ec7u nhi\u1ec1u g\u1ea5p 100 l\u1ea7n.<\/p>\n<figure data-size=\"true\" class=\"tplCaption\">\n<div class=\"fig-picture\" data-width=\"1020\">\n<source data-srcset=\"http:\/\/useful.vn\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/nqvkd8cjgq7tyd2twzj9ej-jpg-178-5221-1690-1782645851.png 1x, http:\/\/useful.vn\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/nqvkd8cjgq7tyd2twzj9ej-jpg-178-5221-1690-1782645851.png 1.5x, https:\/\/vcdn1-vnexpress.vnecdn.net\/2026\/06\/28\/nqvkd8cjgq7tyd2twzj9ej-jpg-178-5221-1690-1782645851.png?w=1020&amp;h=0&amp;q=100&amp;dpr=2&amp;fit=crop&amp;s=Yego7Gvh42TxRPdL6b0loA 2x\" \/><\/div><figcaption>\n<p class=\"Image\">M\u00e1y gia t\u1ed1c h\u1ea1t l\u1edbn (LHC) khu v\u1ef1c bi\u00ean gi\u1edbi Ph\u00e1p &#8211; Th\u1ee5y S\u0129 ng\u00e0y 22\/4\/2022. \u1ea2nh: <em>CERN<\/em><\/p>\n<\/figcaption><\/figure>\n<p class=\"Normal\">Vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n h\u1ea1t Higgs boson n\u0103m 2012 \u0111\u00e3 m\u1edf r\u1ed9ng s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 c\u00e1ch c\u00e1c h\u1ea1t nh\u1eadn kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi mang l\u1ea1i cho nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd Peter Higgs v\u00e0 Francois Englert gi\u1ea3i Nobel V\u1eadt l\u00fd n\u0103m 2013. K\u1ec3 t\u1eeb khi v\u1eadn h\u00e0nh, LHC \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y 55 tri\u1ec7u h\u1ea1t. C\u1ed7 m\u00e1y n\u00e2ng c\u1ea5p d\u1ef1 ki\u1ebfn t\u1ea1o ra kho\u1ea3ng 380 tri\u1ec7u h\u1ea1t Higgs boson trong su\u1ed1t th\u1eddi gian ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, gi\u00fap gi\u1edbi khoa h\u1ecdc hi\u1ec3u th\u00eam v\u1ec1 lo\u1ea1i h\u1ea1t n\u00e0y.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, CERN hy v\u1ecdng c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean t\u1ea1o ra \u0111\u1ed3ng th\u1eddi hai h\u1ea1t Higgs boson v\u00e0 quan s\u00e1t ch\u00fang t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c. Theo Nedaa-Alexandra Asbah, nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd t\u1ea1i CERN, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p manh m\u1ed1i v\u1ec1 c\u00e1ch v\u0169 tr\u1ee5 ti\u1ebfn h\u00f3a ngay sau v\u1ee5 n\u1ed5 Big Bang.<\/p>\n<p class=\"Normal\"><strong>Thu Th\u1ea3o<\/strong><\/p>\n<\/article>\n<hr>\n<p>https:\/\/vnexpress.net\/may-gia-toc-hat-lon-nhat-the-gioi-dung-hoat-dong-trong-bon-nam-5090836.html<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00e1y gia t\u1ed1c h\u1ea1t l\u1edbn nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi d\u1eebng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong b\u1ed1n n\u0103m M\u00e1y gia t\u1ed1c h\u1ea1t l\u1edbn (LHC) s\u1ebd d\u1eebng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ng\u00e0y 29\/6 \u0111\u1ec3 n\u00e2ng c\u1ea5p trong 4 n\u0103m, gi\u00fap t\u0103ng c\u01b0\u1eddng kh\u1ea3 n\u0103ng va ch\u1ea1m h\u1ea1t. Theo AFP, m\u00e1y gia t\u1ed1c h\u1ea1t l\u1edbn (LHC), \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m h\u00ecnh tr\u00f2n d\u00e0i 27 km<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2583,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-2582","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cong-nghe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/useful.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2582","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/useful.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/useful.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/useful.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/useful.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2582"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/useful.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2582\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/useful.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2583"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/useful.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2582"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/useful.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2582"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/useful.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2582"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}