Lãnh Thanh lớn lên trong một gia đình làm nông ở Thái Bình. Bố mẹ quanh năm bám ruộng, mùa vụ bận rộn ngoài đồng, lúc nông nhàn lại đi phụ hồ, làm công nhân để nuôi hai anh em. Ngôi làng nằm giữa vùng đồng lúa phù sa màu mỡ, nơi những con sông tưới tiêu len qua cánh đồng rồi chảy sát khu dân cư. Nơi anh sinh ra trước đây thuộc huyện Kiến Xương, sau sáp nhập vào thành phố Thái Bình (nay là Hưng Yên) nhưng nhịp sống thôn quê vẫn gần như không thay đổi. Buổi sáng, người lớn ra đồng từ sớm, trẻ con đạp xe tới trường qua những con đường nhỏ chạy giữa ruộng.

Tuổi tiểu học và trung học cơ sở của anh trôi qua trong điều kiện học tập còn nhiều thiếu thốn. Thập niên 2000, internet vừa bắt đầu xuất hiện ở nông thôn, máy tính vẫn là thứ hiếm. Trong buổi học tin học đầu tiên, thầy giáo yêu cầu cả lớp vẽ bàn phím lên giấy để tập gõ vì trường không có đủ máy cho học sinh thực hành.

Sách cũng không phải thứ dễ mua. Lãnh Thanh vẫn nhớ một cuốn truyện hoặc sách tham khảo giá 70.000-80.000 đồng khi đó đã là khoản tiền lớn so với thu nhập của bố mẹ anh, mỗi tháng khoảng 800.000 đến một triệu đồng. Trước cổng trường có một quầy tạp hóa nhỏ cho thuê truyện với giá 500 đồng một ngày. Muốn đọc, anh phải tự xoay xở tiền.

Từ lớp 7, sau giờ học Lãnh Thanh thường cùng bạn bè ra con sông tưới tiêu gần làng. Những đoạn sông chảy qua cánh đồng là nơi nhiều cua và cá nhỏ sinh sống. Bọn trẻ lội xuống nước, lần bụi cỏ ven bờ bắt cua, đặt rọ bắt cá, rồi gom cua nhỏ cùng cá rô, cá diếc mang ra chợ bán.

Số tiền kiếm được không nhiều, nhưng đủ để thuê truyện hoặc mua thêm một cuốn sách. Có những buổi chiều cậu bé trở về nhà với quần áo lấm bùn sau khi lội sông bắt cá. “Với tôi, mỗi trang sách khi ấy gắn với mùi bùn sông và công sức của cả một buổi chiều”, anh nhớ lại.

Khi Lãnh Thanh vào cấp hai, xã mở bưu điện đầu tiên. Trong tòa nhà nhỏ có một phòng đọc với vài giá sách và những chiếc bàn gỗ đơn giản. Vì gần trường, cuối tuần nào cậu cũng ghé vào, chọn một góc bàn đọc đến lúc phòng đóng cửa. Thói quen ấy mở ra cho cậu nhiều câu chuyện và con người ngoài ngôi làng ven đồng nơi mình lớn lên. Lãnh Thanh đặc biệt thích tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung, ấn tượng với những nhân vật như Hoàng Dược Sư bởi phong thái tự do và chiều sâu nội tâm.

Năm 18 tuổi, Lãnh Thanh rời Thái Bình lên Hà Nội học đại học. Bốn năm sau, anh quyết định vào TP HCM theo đuổi con đường diễn xuất. Trên màn ảnh, nam diễn viên thường xuất hiện với hình ảnh chỉn chu và phong thái điềm tĩnh, khiến không ít khán giả nghĩ anh lớn lên trong gia đình khá giả. Anh hiếm khi giải thích điều đó.

“Tuổi thơ ở vùng đồng lúa Thái Bình vẫn là phần ký ức quan trọng, đồng thời trở thành nền tảng giúp tôi quan sát và xây dựng nhân vật khi bước vào nghề”, anh nói.

Thói quen đọc sách từ nhỏ theo anh đến hiện tại. Nam diễn viên dành nhiều thời gian cho văn học Việt Nam. Tình yêu với sách là lý do anh nhận lời tham gia hoạt động trao tặng thư viện cho học sinh trong khuôn khổ chương trình kỷ niệm 25 năm thành lập báo VnExpress. Ngày 10/3, Lãnh Thanh có mặt tại THCS Thanh Sơn, huyện Trà Cú, tỉnh Vĩnh Long, để tham gia lễ trao tặng thư viện sách.

Sau gần bốn tiếng di chuyển từ TP HCM, đoàn đến một trường học ở huyện Trà Cú, tỉnh Vĩnh Long. Bước vào sân trường, nghe học sinh đồng loạt chào đón, Lãnh Thanh nói khung cảnh ấy khiến anh nhớ lại những năm tháng đi học của mình.

“Nhìn thư viện và những cuốn sách các em có hôm nay, tôi nhớ lại mình ngày trước phải đi tìm từng cuốn để đọc và thấy rất xúc động”, anh nói.

Chương trình còn có sự tham gia của ca sĩ Giana, Ssay Huỳnh và MC Kiều Trương. Thư viện tại Trường THCS Thanh Sơn là một trong những điểm đầu tiên của dự án “Hành trình tri thức mở” do Quỹ Hy Vọng và báo VnExpress thực hiện.

Không gian đọc được cải tạo từ một phòng học, thiết kế theo dạng mở với ba khu ngồi đọc khác nhau để học sinh lựa chọn tư thế phù hợp, tránh ảnh hưởng cột sống. Thư viện hiện có hơn 1.500 cuốn sách thuộc nhiều thể loại.

Công trình nhận được sự đồng hành của Công ty Nestlé Việt Nam, hệ sinh thái y tế Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Tiêm chủng VNVC, Dược phẩm ECO, Tập đoàn Thiên Long, Tập đoàn Hoa Sen, Công ty xây dựng thương mại Kiến Thuận và Cát Mộc Group. Dự án Hành trình tri thức mở được triển khai nhân dịp kỷ niệm 25 năm thành lập báo VnExpress, với mục tiêu trao tặng 25 tủ sách cho 25 trường còn nhiều khó khăn. Mỗi tủ gồm hơn 1.000 đầu sách, từ văn học, khoa học đến sách kỹ năng, nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho học sinh vùng xa.

Ngọc Ngân