Gia nhập thị trường từ năm 2024, Nura Việt Nam phát triển mô hình tầm soát sức khỏe kết hợp thiết bị chẩn đoán hình ảnh, trí tuệ nhân tạo (AI) và bác sĩ trong một quy trình khép kín. Mô hình do Fujifilm phát triển, với Việt Nam là thị trường đầu tiên tại Đông Nam Á được tập đoàn Nhật Bản lựa chọn triển khai.

Sau gần hai năm, Nura có ba cơ sở, phục vụ hơn 33.000 khách hàng. Doanh nghiệp cho biết hơn 160 trường hợp được phát hiện bất thường qua tầm soát và sau đó được cơ sở chuyên khoa xác định mắc ung thư.

Trong cuộc trao đổi với VnExpress, ông Nguyễn Huy Tuấn, Chủ tịch T-Matsuoka và Nura Việt Nam, kể về hai lần bản thân phát hiện ung thư sớm, quyết định theo đuổi khi dự án chưa có vốn vàcuộc gặp hai phút với Chủ tịch Fujifilm và bài toán biến tầm soát thành thói quen của người Việt.

– Hai lần phát hiện ung thư sớm đã tác động thế nào đến quyết định đưa một mô hình tầm soát dành cho người chưa có triệu chứng về Việt Nam?

– Quyết định này không đến trong một khoảnh khắc duy nhất, mà hình thành dần từ nhiều trải nghiệm nối tiếp nhau. Hai lần phát hiện ung thư sớm giúp tôi thấm thía giá trị của việc kiểm tra sức khỏe định kỳ ngay từ khi cơ thể chưa có bất kỳ triệu chứng nào.

Lần đầu mắc bệnh, một người đồng nghiệp cùng tuổi động viên tôi ở Nhật điều trị, còn công việc ở nhà anh sẽ hỗ trợ. Hơn một năm sau, chính anh phát hiện ung thư ở giai đoạn muộn và qua đời sau thời gian điều trị, để lại vợ cùng hai con nhỏ. Tôi thường tự hỏi nếu bạn mình cũng được phát hiện sớm thì câu chuyện có khác không?

Lần phát hiện ung thư thứ hai càng khiến tôi tin rằng sức khỏe không phải do số phận định đoạt, có thể chủ động kiểm soát nhờ kiểm tra định kỳ. Từ những trải nghiệm, tôi cùng các cộng sự muốn xây dựng một trung tâm kiểm tra sức khỏe theo tiêu chuẩn Nhật Bản.

Trong quá trình làm việc với Fujifilm, tôi được giới thiệu về Nura, mô hình tầm soát ứng dụng trí tuệ nhân tạo đang nhượng quyền triển khai ra nhiều nước. Tháng 4/2023, chúng tôi sang Ấn Độ khảo sát và nhận thấy mô hình phù hợp với bài toán tại Việt Nam: giúp người chưa có triệu chứng kiểm tra nhanh, nhận diện sớm nguy cơ và có khả năng mở rộng nhờ ứng dụng AI.

Sau chuyến đi, đội ngũ bắt đầu tìm hiểu yêu cầu pháp lý, khả năng nhập khẩu thiết bị, nhu cầu thị trường và điều kiện hợp tác với Fujifilm. Tháng 6/2023, chúng tôi mời đại diện Fujifilm sang Việt Nam trình bày công nghệ và kế hoạch triển khai.

– Thời điểm bắt đầu dự án, Nura chưa có vốn, thiết bị chưa được cấp phép và Fujifilm cũng chưa cam kết trao quyền triển khai. Vì sao ông vẫn quyết định theo đuổi?

– Nếu nhìn theo cách thông thường, một dự án y tế cần vốn lớn, vô số thủ tục phải hoàn thiện, khi đó chúng tôi chưa có nhiều trong tay. Chưa có cam kết độc quyền từ Fujifilm, thiết bị chưa được cấp phép nhập khẩu và cũng chưa có nguồn vốn để triển khai ngay.

Đây là bài toán “con gà – quả trứng”: nếu chưa có cam kết dài hạn của Fujifilm, chúng tôi khó thuyết phục nhà đầu tư; nhưng nếu chưa chứng minh được nguồn lực và khả năng vận hành, Fujifilm cũng chưa có cơ sở lựa chọn chúng tôi.

Lựa chọn an toàn hơn khi đó là tạm gác Nura và tập trung giúp T-Matsuoka đang dần ổn định tài chính. Một số người thân trong gia đình và cộng sự cũng khuyên tôi cân nhắc phương án này. Bản thân tôi từng mất rất nhiều thời gian tự hỏi mình có quá liều lĩnh hay không.

Nhưng chúng tôi thống nhất không thể “liều” bằng cảm tính. Đội ngũ liên tục mời các nhà đầu tư sang khảo sát Nura đã nhượng quyền và triển khai thành công tại những quốc gia khác, đồng thời chạy thử quy trình với hơn 1.000 người gồm bạn bè và nhân sự T-Matsuoka để liên tục điều chỉnh.

– Vì sao ông chọn Nura trong số nhiều mô hình y tế dự phòng trên thế giới?

– Nura được Fujifilm phát triển dựa trên Ningen Dock của Nhật Bản, xuất hiện lần đầu năm 1954. Khi tìm hiểu, điều tôi quan tâm không chỉ là thiết bị hay công nghệ AI mà là cách mô hình tổ chức một quy trình dành cho người đang khỏe mạnh, từ đó hình thành thói quen khám sức khỏe mỗi năm.

Việc triển khai cũng không đơn giản là mua thiết bị về vận hành. Nó gắn với đào tạo nhân lực, chuyển giao quy trình và điều chỉnh danh mục phù hợp với người Việt Nam, song vẫn đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn từ Fujifilm.

Tôi muốn người Việt có thể tiếp cận một chương trình kiểm tra bài bản ngay trong nước thay vì phải ra nước ngoài. Nói đơn giản, tôi muốn biến sự may mắn mình từng nhận được thành cơ hội cho nhiều người khác ngay tại Việt Nam.

– Bước ngoặt của dự án là cuộc gặp chỉ kéo dài hai phút với Chủ tịch Fujifilm. Ông đã nói gì để đề nghị một tập đoàn Nhật Bản trao quyền triển khai cho doanh nghiệp Việt?

– Hai phút quá ngắn để trình bày một kế hoạch kinh doanh hay những con số. Tôi xác định chỉ cần trả lời hai câu hỏi: vì sao chúng tôi nhất định theo đuổi việc này và sẵn sàng chịu trách nhiệm đến đâu.

Tôi kể ngắn gọn câu chuyện hai lần phát hiện ung thư sớm tại Nhật Bản và mong muốn đưa một mô hình tầm soát hiện đại về Việt Nam. Tôi cũng chân thành bày tỏ với Chủ tịch Fujifilm rằng chúng tôi mong trở thành đối tác độc quyền, bởi đây là điều kiện tiên quyết để huy động vốn từ nhà đầu tư cho một mô hình hoàn toàn mới. Chúng tôi cũng cam kết thực hiện mọi yêu cầu và điều kiện của tập đoàn.

Ông Teiichi Goto lắng nghe nhưng không trả lời ngay. Tôi hiểu câu chuyện cá nhân chỉ có thể mở cánh cửa, còn quyết định cuối cùng phụ thuộc vào việc Fujifilm thẩm định năng lực và kế hoạch triển khai.

Nếu họ từ chối, kế hoạch Nura Việt Nam gần như phải dừng lại.

Trong thời gian chờ đợi, chúng tôi tiếp tục hoàn thiện thủ tục pháp lý, chuẩn bị kế hoạch vận hành và giữ liên lạc với nhà đầu tư. Đến tháng 11/2023, các thiết bị tích hợp AI dành cho Nura được cấp phép nhập khẩu. Tháng 1/2024, sau khi ký hợp đồng độc quyền triển khai Nura trong 10 năm, chúng tôi mới có cơ sở gọi vốn, tìm mặt bằng, nhập thiết bị, tuyển dụng và đào tạo nhân sự.

– Nhà đầu tư từng hỏi “người đang khỏe mạnh vì sao phải trả tiền đi kiểm tra?”. Sau gần hai năm, số liệu thực tế đã trả lời câu hỏi đó thế nào?

– Khi huy động vốn và gặp nhà đầu tư hàng tuần, đây là một trong những hoài nghi lớn nhất. Ngoài ra còn có các câu hỏi về trung tâm chỉ tầm soát mà không điều trị sẽ tìm kiếm và duy trì khách hàng thế nào, phải bù lỗ trong bao lâu và khi nào có thể hoàn vốn.

Khi đó, chúng tôi chưa có dữ liệu vận hành tại Việt Nam nên thay vì chỉ thuyết phục bằng lời, tôi mời nhà đầu tư sang Ấn Độ, Mông Cổ trải nghiệm mô hình và cho họ xem kết quả khảo sát tại Việt Nam. Những dữ liệu và trải nghiệm thực tế này giúp chúng tôi từng bước thuyết phục được các nhà đầu tư tham gia dự án.

Theo tôi, khách hàng không trả tiền để đi tìm bệnh. Họ trả tiền để biết tình trạng sức khỏe, cần thay đổi gì để có chất lượng cuộc sống tốt hơn. Hoặc đơn giản là có thể thể yên tâm tiếp tục ước mơ, dự định của bản thân và gia đình trong tương lai.

Sau gần hai năm, hơn 33.000 lượt khách tại ba cơ sở cho thấy có một nhóm người Việt sẵn sàng chủ động kiểm tra sức khỏe. Tuy nhiên, quan trọng hơn số lượt khách là số lượt khách là những nguy cơ được phát hiện đủ sớm để người được kiểm tra còn cơ hội theo dõi, dự phòng hoặc điều trị kịp thời.

– Nura cho biết đã ghi nhận hơn 160 trường hợp ung thư. Con số này được xác định như thế nào để tránh nhầm lẫn giữa cảnh báo của AI với chẩn đoán bệnh?

– Nura là trung tâm tầm soát bước đầu, nên kết quả tại đây chỉ ghi nhận các tổn thương bất thường và mức độ cần lưu ý. Một cảnh báo từ hệ thống không đồng nghĩa với việc người được kiểm tra đã mắc ung thư.

Với trường hợp nguy cơ cao, bác sĩ hướng dẫn khách hàng đến cơ sở chuyên khoa thực hiện các kiểm tra cần thiết và chẩn đoán xác định. Bộ phận chăm sóc khách hàng sau đó tiếp tục liên hệ, ghi nhận khách đã đi khám hay chưa và cập nhật kết quả.

Con số 160 chỉ tính những trường hợp ban đầu được phát hiện bất thường tại Nura và sau đó được cơ sở chuyên khoa xác định mắc ung thư. Những trường hợp mới dừng ở mức nghi ngờ hoặc đang theo dõi không được tính vào thống kê này.

– Hơn 1.000 người tham gia chạy thử đã khiến ông thay đổi điều gì trong mô hình trước khi chính thức đưa Nura ra thị trường?

– Ban đầu, chúng tôi nghĩ thiết bị hiện đại, AI và khả năng hoàn thành quy trình trong khoảng 120 phút sẽ là những yếu tố thuyết phục khách hàng nhất.

Nhưng giai đoạn khảo sát tại T-Matsuoka cho thấy công nghệ chỉ giải quyết một phần trải nghiệm. Điều khách hàng quan tâm hơn là kết quả có ý nghĩa gì với họ và sau khi phát hiện bất thường thì phải làm gì.

Có người hoàn thành kiểm tra rất nhanh nhưng vẫn lo lắng khi báo cáo xuất hiện thuật ngữ khó hiểu hoặc một tổn thương chưa thể kết luận. Họ muốn biết mức độ khẩn cấp, cần gặp chuyên khoa nào và tiếp tục kiểm tra ở đâu.

Chúng tôi nhận ra khách hàng không chỉ mua một quy trình tầm soát nhanh và chính xác. Họ cần người chuyển dữ liệu y khoa thành lựa chọn cụ thể. Vì vậy, hội đồng chuyên môn tại Nura phải điều chỉnh cách bác sĩ tư vấn, trình bày báo cáo, hướng dẫn sau tầm soát và kết nối khách hàng với cơ sở chuyên khoa.

– Sau gần hai năm và ba trung tâm, nếu được làm lại từ đầu, ông sẽ thay đổi quyết định nào?

– Nếu được làm lại, chúng tôi sẽ đầu tư sớm hơn cho giáo dục sức khỏe và cách truyền đạt để khách hàng chủ động kiểm tra mà không cảm thấy bị đe dọa bởi nguy cơ bệnh tật.

Thực tế, điểm khó không chỉ nằm ở việc phát hiện một chỉ số hay vùng bất thường. Cách giải thích cần giúp khách hàng hiểu đúng, không chủ quan nhưng cũng không hoang mang. Sau khi nhận kết quả, mỗi người cần biết phải thay đổi điều gì, khi nào nên kiểm tra lại và cần đến cơ sở chuyên khoa nào.

Vì vậy, tôi sẽ xây dựng sớm hơn hệ thống theo dõi, nhắc lịch sau tầm soát, đồng thời phát triển mạng lưới kết nối với các cơ sở điều trị. Công nghệ giúp phát hiện nguy cơ, nhưng tư vấn và đồng hành mới giúp khách hàng chuyển kết quả thành hành động.

– Với một mô hình vừa mang câu chuyện cá nhân vừa phải vận hành như doanh nghiệp, ông đặt ranh giới giữa sứ mệnh và lợi nhuận ở đâu?

– Tôi không cho rằng sứ mệnh và lợi nhuận đối lập nhau. Trải nghiệm cá nhân cho tôi lý do để bắt đầu, nhưng một cơ sở y tế không thể tồn tại lâu dài chỉ bằng câu chuyện của người sáng lập.

Chúng tôi đã lập kế hoạch cùng các nhà đầu tư bù lỗ trong giai đoạn đầu, đồng thời từng bước xây dựng thị trường. Doanh nghiệp cần tạo ra doanh thu để trả lương, duy trì thiết bị, kiểm soát chất lượng và tái đầu tư. Tuy nhiên, nếu chạy theo tăng trưởng bằng những cam kết vượt quá năng lực phục vụ hoặc chỉ định thêm hạng mục không cần thiết, chúng tôi sẽ đi chệch khỏi mục tiêu ban đầu. Với tôi, lợi nhuận là điều kiện để Nura tồn tại và tiếp tục thực hiện sứ mệnh, chứ không phải mục đích duy nhất.

– Sau khi chứng minh được mô hình có nhu cầu tại Việt Nam, điều gì khiến ông lo nhất trong chặng đường tiếp theo của Nura?

– Đó là làm sao mở rộng mô hình đến nhiều tỉnh, thành nhưng vẫn giữ chất lượng chuyên môn, trải nghiệm đồng đều tại mọi cơ sở. Quy trình không nên trở nên cơ học như chỉ hoàn thành các hạng mục, trả báo cáo rồi xem như đã kết thúc. Bác sĩ cần giải thích kết quả đúng, đủ và có trọng tâm, tránh xem nhẹ nguy cơ hoặc nhấn mạnh cảnh báo quá mức. Bộ phận chăm sóc phải giúp khách hàng biết bước tiếp theo, đồng thời tiếp tục theo dõi và cập nhật kết quả.

Thách thức dài hạn vẫn là thay đổi thói quen của người Việt từ chỉ đi khám khi có triệu chứng sang kiểm tra định kỳ. Muốn vậy, chúng tôi phải tạo được niềm tin rằng mỗi kết quả đều được giải thích có trách nhiệm, mỗi nguy cơ đều có hướng xử lý, và người kiểm tra biết rõ con đường tiếp theo của mình.

Văn Hà