Doanh nghiệp nguy cơ mất 100 USD mỗi tấn thép sang EU vì phát thải

Thông tin được ông Hoàng Anh Dũng, Tổng giám đốc Công ty Intracom – đơn vị tư vấn chuyển đổi xanh cho nhiều doanh nghiệp xuất khẩu phát thải lớn – chia sẻ bên lề hội thảo “Áp lực CBAM, ESG”, ngày 26/8.

Ông Hoàng Anh Dũng, Tổng giám đốc Công ty Intracom, cho biết doanh nghiệp Việt sẽ phải bù hàng trăm đến cả nghìn USD khi xuất khẩu các mặt hàng phát thải lớn sang châu Âu.

Intracom hiện tư vấn chuyển đổi xanh cho nhiều doanh nghiệp xuất khẩu phát thải lớn. Theo mô hình tính toán thiệt hại dựa trên mức phát thải trung bình ngành của Intracom, ông Dũng cho biết, doanh nghiệp chậm chuyển đổi sẽ phải bù đắp hơn 100 USD mỗi tấn thép. Riêng với nhôm, nếu xuất khẩu, doanh nghiệp sẽ mất “cả ngàn USD”, căn cứ vào độ chênh lệch phát thải thực tế so với ngưỡng quy định của châu Âu.

Cụ thể, trung bình mỗi tấn nhôm sản xuất ở Việt Nam thải 14 tấn CO2, ngưỡng tiêu chuẩn của EU chỉ hơn 1,4 tấn. Còn mỗi tấn thép trong nước thải 2,5 tấn CO2, cao gần gấp ba lần tiêu chuẩn này.

Ông dẫn chứng, với các doanh nghiệp Intracom đang tư vấn, mỗi tấn nhôm họ bán giá 3.200 USD, thép 500-550 USD. Tính riêng thép, với lượng xuất khẩu 100.000 tấn sang EU, doanh nghiệp mất khoảng 300 tỷ đồng thuế carbon, chiếm 20% giá trị đơn hàng. Với nhôm, tỷ trọng này còn cao hơn nhiều.

Cơ chế điều chỉnh thuế biên giới carbon (CBAM) chính thức được áp dụng từ đầu năm nay, tập trung vào các ngành sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón, điện, hydrogen. Hàng hóa phát thải vượt ngưỡng sẽ phải mua chứng chỉ CBAM để bù đắp tương ứng. Giá chứng chỉ này được Ủy ban châu Âu (EC) công bố theo quý, hiện ở mức trên 75 USD mỗi tấn CO2.

Dù Việt Nam chưa xuất khẩu nhôm nguyên liệu sang EU, ông Hoàng Anh Dũng lưu ý CBAM còn áp với cả linh kiện, chẳng hạn ốc vít, nẹp nhôm trong một chiếc bàn gỗ xuất khẩu. Việt Nam mới thí điểm sàn giao dịch carbon từ tháng 6, với ba ngành gồm sắt thép, xi măng, nhiệt điện. Giá giao dịch hạn ngạch khoảng 5 USD mỗi tấn CO2, bằng một phần mười lăm giá carbon tại EU. Tuy nhiên, EU không chấp nhận bù trừ bằng tín chỉ carbon hoặc hạn ngạch này.

Để nâng cao năng lực thích ứng, Bộ Công Thương hỗ trợ đào tạo, và kết nối tài chính cho doanh nghiệp trong nước.

Tuy vậy, ông Nguyễn Quang Huân, Chủ tịch HĐQT Công ty Halcom Việt Nam, chỉ ra Việt Nam còn khoảng trống chính sách khi chưa có khung thể chế và hướng dẫn các tiêu chí ESG (môi trường, xã hội và quản trị) cấp quốc gia. Do đó, doanh nghiệp chưa biết thế nào là ESG, tiêu chí của từng ngành và cơ quan nào xác nhận.

Ở khía cạnh này, ông Nguyễn Bá Hải, Phó giám đốc Trung tâm hỗ trợ Xúc tiến thương mại và đầu tư (Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương), lưu ý việc chuyển đổi xanh, áp dụng các tiêu chí ESG là điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông thông tin, tháng trước, Hàn Quốc đã thông qua chính sách áp dụng CBAM và ESG vào hệ thống sản xuất của nước này. Tiêu chuẩn này áp dụng tại các chaebol như Samsung, Hyundai, sau đó mở rộng ra cho doanh nghiệp quy mô nhỏ hơn. Doanh nghiệp trong chuỗi giá trị của họ, gồm các công ty Việt Nam, sẽ buộc phải thích ứng theo.